จากป่าเสื่อมโทรมสู่กาแฟอินทรีย์รักษ์โลก
โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ (ปลูกกาแฟพันธุ์ดี) อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย
ผืนป่าต้นน้ำและพื้นที่ป่าอนุรักษ์ใน 3 ตำบล 8 หมู่บ้าน ของอำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย เคยเผชิญปัญหาการบุกรุกทำลายทรัพยากรธรรมชาติจากการปลูกเสาวรส มีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชจำนวนมาก รวมถึงการตัดไม้ทำลายป่าเพื่อขยายพื้นที่เพาะปลูก ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชนในพื้นที่
เมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2553 นายพลากร สุวรรณรัฐ องคมนตรี ได้เดินทางไปกราบนมัสการพระพุทธรูปทองคำโบราณ ณ วัดพระธาตุแม่เจดีย์ ตำบลแม่เจดีย์ อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย และได้รับทราบปัญหาดังกล่าวจากพระครูไพบูลย์พัฒนาภิรักษ์ พระนักพัฒนาภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งได้นำเรียนถึงผลกระทบจากการใช้สารเคมี การปลูกเสาวรส และการตัดไม้ทำลายป่าในพื้นที่ต้นน้ำและเขตป่าอนุรักษ์
ต่อมา องคมนตรีได้นำความขึ้นกราบทูลสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งทรงรับ “โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ จังหวัดเชียงราย” ไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2554 เพื่อแก้ไขปัญหาทรัพยากรธรรมชาติควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
โครงการได้ดำเนินงานภายใต้แนวพระราชดำริที่ว่า “ให้คนอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างผสมผสานกลมกลืนเป็นอย่างดี”
นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 เป็นต้นมา เจ้าหน้าที่ได้เข้าไปส่งเสริมองค์ความรู้ด้านเกษตรอินทรีย์และการพัฒนาชุมชนแก่เกษตรกรจำนวน 150 ครัวเรือน ใน 4 หมู่บ้าน โดยส่งเสริมการปลูกกาแฟพันธุ์ดีใต้ร่มไม้ใหญ่ แทนการใช้สารเคมีและการบุกรุกพื้นที่ป่าเพิ่มเติม
แนวทางดังกล่าวช่วยให้ชุมชนสามารถประกอบอาชีพควบคู่กับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติได้อย่างยั่งยืน จากเดิมที่ผลผลิตกาแฟมีราคาประมาณกิโลกรัมละ 8 บาท และประสบปัญหาการพึ่งพาพ่อค้าคนกลาง ชาวบ้านได้รวมกลุ่มกันแปรรูปผลผลิตและเพิ่มมูลค่าสินค้าด้วยตนเอง ส่งผลให้ราคากาแฟสูงขึ้นเกือบ 5 เท่า สร้างรายได้ที่มั่นคงและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน
โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ (ปลูกกาแฟพันธุ์ดี) อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย จึงเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของการพัฒนาตามแนวพระราชดำริที่มุ่งสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน เพื่อให้คนและป่าสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างยั่งยืน
เรียบเรียงจากหนังสือจดหมายเหตุงานเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 12 สิงหาคม 2559 บทความ “โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์ (ปลูกกาแฟพันธุ์ดี) อำเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย”