พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร 
สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง

“พระพุทธวิโลกนญาณบพิตรสิริกิตติธรรมโสตถิมงคล” เป็นพระพุทธรูปประจำพระชนมวารของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ในพุทธศักราช ๒๕๒๐ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดสร้างพระพุทธรูปประจำพระองค์ หรือ “พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร” โดยอัญเชิญขึ้นประดิษฐานไว้บนฐานชุกชี เบื้องซ้ายของพระพุทธชินสีห์ พระพุทธรูปประธานภายในพระอุโบสถ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร

พระพุทธรูปองค์นี้มีความสูง ๑๖๓ เซนติเมตร ขนาดเท่าพระองค์ โดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้เสด็จพระราชดำเนินเป็นการส่วนพระองค์ไปทรงประกอบพิธีเททองหล่อ ณ มณฑลพิธีข้างพระอุโบสถ เมื่อวันที่ ๒๔ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๒๐

ต่อมา วันที่ ๑ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๕๒๐ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้บำเพ็ญพระราชกุศลฉลองพระพุทธรูป ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร โดยทั้งสองพระองค์เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเป็นประธานในพิธีเจริญพระพุทธมนต์ ในโอกาสนั้น สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงประกอบพิธีเบิกพระเนตรพระพุทธรูป ทรงเช็ดแววพระเนตรด้วยผ้าชุบน้ำพระสุคนธ์ ทรงเจิมแผ่นป้ายนาม และถวายผ้าทรงสะพัก พร้อมทั้งพระราชทานนามว่า “พระพุทธวิโลกนญาณบพิตรสิริกิตติธรรมโสตถิมงคล”

พระนามดังกล่าวมีความหมายว่า “พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระญาณเป็นเครื่องสอดส่อง ทรงเป็นบพิตร คือผู้เป็นที่ยินดีปลื้มใจ และทรงอำนวยธรรมอันเป็นเหตุให้ประสบสวัสดิมงคล”

พระพุทธรูปองค์นี้มีรูปแบบศิลปกรรมแบบสุโขทัยหมวดใหญ่ ซึ่งถือเป็นพุทธศิลป์ที่งดงามสมบูรณ์ที่สุดรูปแบบหนึ่งของศิลปกรรมไทย
ลักษณะเป็นพระพุทธรูป “ปางรำพึง” อันมีคติจากพุทธประวัติ เมื่อพระพุทธเจ้าประทับ ณ ควงไม้อัชปาลนิโครธ ทรงรำพึงถึงสัจธรรมที่ลึกซึ้ง ยากแก่การเข้าใจ จึงยังมิได้ทรงแสดงธรรม จนกระทั่งท้าวสหัมบดีพรหมเสด็จมาทูลอาราธนาให้ทรงแสดงธรรมโปรดสัตว์โลก ปางรำพึงจึงเป็นสัญลักษณ์แห่งการใคร่ครวญในธรรมก่อนการประกาศพระธรรมคำสอน และในคติความเชื่อยังสอดคล้องกับ “พระศุกร์” ตามพิธีทักษา เนื่องด้วยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชสมภพในวันศุกร์ที่ ๑๒ สิงหาคม พ.ศ. ๒๔๗๕ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระพุทธรูปปางรำพึงเป็นพระพุทธรูปประจำพระชนมวาร

#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง 
#พระพุทธวิโลกนญาณบพิตรสิริกิตติธรรมโสตถิมงคล
#พระพุทธรูปประจำพระชนมวาร