ตรีปิฎกธราจารย : ทรงเป็นอาจารย์ผู้ทรงไว้ซึ่งพระปริยัติธรรม คือ พระไตรปิฎก

“…ความเข้าใจกระจ่างใน “พระไตรปิฎก” ที่โบราณาจารย์เรียกว่า “พระบาลี” นั้นคือการรักษาพระบวรพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่คู่โลก สาเหตุที่บูรพาจารย์ท่านใช้คำว่าพระบาลี เสมอแทนด้วยคำว่าพระไตรปิฎก ก็เพราะภาษาบาลีคือภาษาที่รักษาอรรถธรรมของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ได้อย่างไม่แปรผันบิดเบือน 
.
ความรู้พระไตรปิฎกฉบับภาษาอื่นย่อมมีประโยชน์ก็จริงอยู่ แต่ก็เสมือนเรียนรู้เพียงข้อมูลระดับทุติยภูมิ ซึ่งถูกแปลผ่านบริบทถ้อยคำและวัฒนธรรมทางภาษาออกมาแล้วชั้นหนึ่ง จึงเป็นหน้าที่ของพระภิกษุสามเณรที่ตั้งใจบวชเรียนทุกรูป ที่จะต้องทำความเข้าใจพระไตรปิฎกภาษาบาลี อันเป็นข้อมูลระดับปฐมภูมิด้วยตนเองให้ได้…”
.
- พระโอวาทสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ประทานในการที่คณะสงฆ์คณะธรรมยุตแสดงมุทิตาต่อพระภิกษุสามเณรผู้สอบไล่ได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค ประจำพุทธศักราช ๒๕๖๑
.
สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อมฺพรมหาเถร) สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก ทรงตระหนักถึงความสำคัญของการศึกษาพระไตรปิฎกให้เข้าใจอย่างถ่องแท้ เพื่อประโยชน์แห่งการธำรงพระธรรมวินัยและเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างถูกต้อง กอปรกับพระอัธยาศัยโปรดด้านการเล่าเรียนทั้งธรรมคดีและโลกคดีมาแต่ทรงพระเยาว์
.
เมื่อแรกผนวชเป็นสามเณรจึงทรงสนพระทัยใฝ่ศึกษาพระปริยัติธรรม ในสำนักของพระศรีธรรมานุศาสน์ (สุมิตฺโต) ณ วัดตรีญาติ จังหวัดราชบุรี จนทรงสอบได้นักธรรมชั้นเอก และเป็นสามเณรเปรียญ ที่ธรรม ๔ ประโยค ต่อมาเมื่อทรงอุปสมบทในสำนักของสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ (วาสนมหาเถร) ก็ทรงศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกบาลีในพระอุปถัมภ์ของสมเด็จพระสังฆราชเจ้าพระองค์นั้น จนทรงสอบได้เปรียญธรรม ๖ ประโยค เป็นเครื่องเกื้อหนุนให้ทรงพระไตรปิฎกได้อย่างแตกฉานยิ่ง
.
จากนั้นทรงสมัครเข้าศึกษา ณ สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย (มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัยในปัจจุบัน) เป็นนักศึกษารุ่นที่ ๕ กระทั่งสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาสาขาศาสนาศาสตรบัณฑิต เมื่อพุทธศักราช ๒๕๐๐ นับเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์แรกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ที่ทรงสำเร็จการศึกษาระดับอุดมศึกษาตามรูปแบบการจัดการศึกษาสมัยใหม่
หลังจากนั้นทรงเข้าอบรมพระธรรมทูตไปต่างประเทศในพุทธศักราช ๒๕๐๙ และเสด็จไปทรงศึกษาต่อระดับมหาบัณฑิต ด้านประวัติศาสตร์และโบราณคดี ณ มหาวิทยาลัยพาราณสี สาธารณรัฐอินเดีย จนสำเร็จการศึกษาในพุทธศักราช ๒๕๐๒ นับเป็นพระภิกษุไทยรุ่นแรก ๆ ที่เดินทางไปเล่าเรียนวิชาชั้นสูงตามหลักสูตรมหาบัณฑิตในต่างประเทศ จึงทรงเป็นสมเด็จพระสังฆราชพระองค์แรกแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ที่ทรงสำเร็จการศึกษาระดับมหาบัณฑิตจากต่างประเทศอีกด้วย
.
ด้วยเหตุที่ทรงเอาพระทัยใส่ในการศึกษาและกิจการเผยแผ่พระพุทธศาสนาดังกล่าวมาแล้วนี้ จึงทรงรับเป็นอาจารย์สอนธรรมวินัยแก่ภิกษุสามเณรในสำนักเรียนวัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามมานับแต่แรกอุปสมบทตราบจนปัจจุบัน
.
อีกทั้งทรงเป็นกรรมการสนามหลวงแผนกธรรมและแผนกบาลี ทรงเป็นประธานกรรมการจัดการสอบนักธรรมและธรรมศึกษาสนามหลวง ทรงเป็นประธานศูนย์ธรรมศึกษาในสำนักเรียนวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ทรงเป็นอาจารย์สอนที่มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย และทรงเป็นนายกสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัยในปัจจุบัน
.
อนึ่ง เจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช โปรดให้ไวยาวัจกรจัดกัปปิยภัณฑ์ส่วนพระองค์ ประทานเป็นทุนประเดิม ก่อตั้งทุนการศึกษาสมเด็จพระสังฆราชเจ้า (วาสนมหาเถร) ในมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัยเพื่อประทานแก่ภิกษุสามเณร ที่ศึกษาเล่าเรียนระดับอุดมศึกษาในมหาวิทยาลัย และทุนการศึกษาสมเด็จพระสังฆราช (อมฺพรมหาเถร) เพื่อประทานแก่ภิกษุสามเณร ซึ่งสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ผู้มีศักยภาพสูง ให้ไปศึกษาต่อยังต่างประเทศในด้านพระพุทธศาสนา ตลอดจนศาสตร์อันเป็นปัจจัยเกื้อกูลแก่การพระศาสนาเพื่อพัฒนาศาสนาทายาทและศาสนบุคคลของคณะสงฆ์ไทย
.
นอกจากนี้ ยังทรงอุปถัมภ์สำนักศาสนศึกษาที่อยู่ในสังกัดอารักขาของสำนักเรียนวัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามมาอย่างต่อเนื่อง มี สำนักศาสนศึกษาวัดอาษาสงคราม อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ สำนักศาสนศึกษาวัดผ่องพลอยวิริยาราม เขตบางนา กรุงเทพมหานคร สำนักศาสนศึกษาวัดพระยายัง เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร สำนักศาสนศึกษาวัดสัมมาชัญญาวาส เขตคลองสามวา กรุงเทพมหานคร เป็นอาทิ
.
กับทั้งโปรดประทานทุนการศึกษาจากมูลนิธิสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงชินวราลงกรณ ซึ่งทรงเป็นองค์อุปถัมภก แก่สำนักเรียนพระปริยัติธรรม และมหาวิทยาลัยสงฆ์ทั้ง ๒ แห่ง คือ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.) และมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร.) รวมทั้งวิทยาเขตต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก เป็นประจำทุกปี
.
ด้านการส่งเสริมการศึกษาธรรมะของพุทธศาสนิกชนนั้นก็ทรงรับพระธุระส่งเสริมทั้งทางตรงและทางอ้อม ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์โรงเรียนวัดราชบพิธ และด้วยพระปรีชาสามารถในการแสดงธรรมโดยปฏิภาณ จึงทรงเป็นธรรมกถึกแสดงธรรมเทศนาประจำวันธรรมสวนะแก่อุบาสกอุบาสิกาผู้มารักษาศีลปฏิบัติธรรม ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามเป็นประจำ 
.
จึงมิได้ ‘ทรงเป็นอาจารย์ผู้ทรงไว้ซึ่งพระปริยัติธรรม คือ พระไตรปิฎก’ เพียงเท่านั้น แต่ทรงเป็น ‘ครู’ ผู้อนุเคราะห์แก่พุทธบริษัทโดยประการต่าง ๆ ยังความเจริญทั้งในทางโลกและทางธรรมโดยทั่วกัน
.
ร่วมน้อมถวายสักการะและเรียนรู้รอยทางธรรมในซีรีส์พิเศษชุด "๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช" พบกัน ทุกวันศุกร์ ณ เพจ ๙๙ พรรษา สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก 

#99พรรษาสมเด็จพระสังฆราช #สมเด็จพระสังฆราช 
#วัดราชบพิธ #ธรรมะจากพระนาม