พระพิธีธรรม ๘ รูป
สวดเสียงประสานเป็น “คณะหลวง”  สืบแบบแผนจากรัตนโกสินทร์ตอนต้น ถ่ายทอดพระธรรมด้วยระเบียบแห่งศิลป์และศรัทธา

ในพระราชพิธีพระบรมศพและพระศพ จะปรากฏ “พระพิธีธรรม” จำนวน ๘ รูป นั่งสวดพระอภิธรรมบนเตียงพระพิธีธรรม ซึ่งเป็นแบบแผนที่สืบเนื่องมาตั้งแต่รัชกาลที่ ๑

พระพิธีธรรมเหล่านี้ได้รับการคัดเลือกจากพระสงฆ์ผู้ทรงพระปริยัติธรรม มีความรู้ ความสามารถ และความชำนาญในการประกอบพิธีโดยเฉพาะ คือ การสวดทำนองหลวง และเป็นตัวแทนจากพระอารามสำคัญ ๑๐ แห่ง ทำหน้าที่สวดพระอภิธรรมถวายพระบรมศพ ผลัดเปลี่ยนวาระกันตลอดระยะเวลาการบำเพ็ญพระราชกุศล

การสวดเป็น “สวดคณะ” คือ สวดเป็นคู่ ๆ ผลัดรับส่งกันอย่างสม่ำเสมอ มีจังหวะและเสียงประสานเฉพาะ เรียกว่า “ทำนองหลวง” ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของพระราชพิธี

ในอดีต พระพิธีธรรมทั้ง ๘ รูป แบ่งออกเป็น ๔ คู่ แต่ละคู่มีบทบาทเฉพาะในทำนองและช่วงของบทสวด ดังนี้
คู่ที่ ๑ — เปิดบท “อภิธรรมปิฎก” เริ่มเสียงนำของคณะ สื่อถึงการเริ่มต้นแห่งบทพระธรรม
คู่ที่ ๒ — รับเสียงต่อด้วยจังหวะหนักแน่น เพื่อคงความต่อเนื่องของบทสวด
คู่ที่ ๓ — ทำหน้าที่สอดประสานเสียงในจังหวะกลางของบท แทนความมั่นคงแห่งธรรม
คู่ที่ ๔ — ปิดท้ายบทสวดด้วยเสียงทุ้มขรึม สื่อถึงการสิ้นสุดแห่งวัฏสงสาร และการอุทิศกุศลแด่ผู้ล่วงลับ

นอกจากนี้ ในแต่ละคณะจะมี “หัวหน้าพระพิธีธรรม” ทำหน้าที่ควบคุมเสียงและจังหวะการสวดให้เป็นไปตามแบบแผนหลวง พร้อมทั้งรับสัญญาณจากเจ้าหน้าที่ “โฆษกสวด” เพื่อให้การสวดเป็นไปอย่างพร้อมเพรียงและสง่างาม

สำหรับปัจจุบัน ได้จัดพระพิธีธรรมแบ่งเป็น ๒ สำรับ (คำว่า “สำรับ” หมายถึง ชุด) โดยเจ้าพนักงานจะออกฎีกานิมนต์พระพิธีธรรมจาก ๒ พระอาราม พระอารามละ ๔ รูป รวมเป็น ๘ รูป ขึ้นเตียงสวด ซึ่งตั้งอยู่ ๒ ฝั่ง ณ มุขด้านทิศเหนือของพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท

เสียงสวดของพระพิธีธรรมจึงมิใช่เพียงเสียงสาธยายพระธรรม หากแต่เป็น “ศิลปะและศรัทธา” อันถวายฉลองพระมหากรุณาธิคุณแด่พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย

แหล่งที่มา : หนังสือพระพิธีธรรม กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม
กราบขอบพระคุณ : พระมหาวโรตม์ ธมฺมวโร พระพิธีธรรม วัดบวรนิเวศวิหาร ตรวจทานเนื้อหา

#คณะกรรมการฝ่ายประชาสัมพันธ์งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ
#สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถพระบรมราชชนนีพันปีหลวง
#พระพิธีธรรม #พระราชพิธีถวายพระเพลิง 
#สวดคณะหลวง #ศิลปะแห่งศรัทธา  #เกร็ดในราชสำนัก