เมื่อสงครามโลกครั้งที่ ๒ ได้ยุติลง สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล ได้เสด็จนิวัตประเทศไทย เมื่อวันที่ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๘๘ ทรงปฏิบัติพระราชกรณียกิจต่าง ๆ นานัปการ คราวหนึ่งได้เสด็จ พระราชดำเนินพระราชทานปริญญาบัตรและอนุปริญญาบัตรแก่แพทย์และพยาบาล ณ โรงพยาบาลศิริราช เมื่อวันที่ ๒๓ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๘๙ ครั้งนั้นได้มีพระราชปรารภความสำคัญตอนหนึ่งว่า “ทรงต้องการให้มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ผลิตแพทย์เพิ่มมากขึ้นให้เพียงพอที่จะช่วยเหลือประชาชน” เนื่องจากในขณะนั้นประเทศไทยมีคณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล เป็นสถาบันผลิตแพทย์เพียงแห่งเดียว ซึ่งมีข้อจำกัดด้านทรัพยากรและสถานที่ ทำให้ไม่สามารถผลิตแพทย์ได้เพียงพอต่อความต้องการของประชาชน

รัฐบาลจึงได้เลือก “โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย” เป็นสถานที่เปิดโรงเรียนแพทย์แห่งใหม่ คณะแพทยศาสตร์แห่งที่สองของไทยจึงกำเนิดขึ้นตามพระราชปรารภ และสามารถทำการเปิดการเรียนการสอนได้ภายใน ๙ เดือนเศษ นับจากวันที่ได้เริ่มมีการประสานงานกันครั้งแรก พระราชปรารภในการผลิตแพทย์เพิ่มจึงบรรลุผลสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรม ทั้งนี้ เมื่อวันที่ ๒๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๙๐ ได้มีพระราชกฤษฎีกาประกาศตั้ง “คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์” โดยให้บังคับใช้วันที่ ๔ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๙๐ และเปิดเรียนวันแรกเมื่อวันที่ ๑๑ มิถุนายน ปีเดียวกัน ต่อมาได้โอนมาสังกัดจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ ๒๕ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๑๐ จนกระทั่งปัจจุบัน

แม้พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร จะเสด็จสวรรคตไปนานเพียงใด แต่พสกนิกรชาวไทยทุกคนยังคงจดจำรำลึกในพระราชจริยาวัตร พระราชอัจฉริยภาพ และพระมหากรุณาธิคุณอันมีเป็นอเนกประการอยู่เสมอมิเสื่อมคลาย

พุทธศักราช ๒๕๒๘ สมาคมศิษย์เก่าแพทย์จุฬาลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงได้รวบรวมเงินทุนจากการบริจาคของศิษย์เก่าแพทย์จุฬาฯ ทุกรุ่นมาดำเนินการจัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ประดิษฐานเป็นพระบรมราชานุสรณ์ ณ อาคาร “อานันทมหิดล” โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ต่อมาในวันที่ ๑๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๕๖ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้อัญเชิญพระบรมราชานุสาวรีย์นี้ขึ้นประดิษฐานยังแท่นใหม่ ณ ลานหน้าอาคาร “อปร” คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ เมื่อถึงวันอานันทมหิดลของทุกปี ซึ่งตรงกับวันที่ ๙ มิถุนายน อันเป็นวันคล้ายวันสวรรคตนั้น ประชาชนทุกภาคส่วนต่างพร้อมใจกันนำพวงมาลามาถวายราชสักการะ ตลอดจนจัดกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณแห่งพระผู้พระราชทานกำเนิดวงการแพทยศาสตร์ไทย

#เฉลิมเกียรติพระบารมี๑๐๐ปีพระอัฐมรามาธิบดินทรราชา

#ยุวกษัตริย์พระผู้อยู่ในใจไทยตลอดกาล

#กำเนิดโรงเรียนแพทย์แห่งที่๒